Kış Aylarının Geleneksel İçecekleri; Salep ve Boza

Kış mevsiminin geleneksel tatları salep ve boza her zaman tüketilebilen, birçok faydası bulunan içecekler. Salebin yoğun aromalı kokusu ile sıcacık içimi, bozanın ise kıvamlı ve damakta bıraktığı buruk tadı meşhur. Bu özelliklerinin yanında ise saymakla bitmeyen faydaları bulunuyor.

Bir fincan tarçınlı salep, eve gelen misafirlerin geri çeviremediği bir ikramdır. Yüzde tebessümlere sebep olur ve içi ısıtır. En önemlisi ise soğuk algınlıklarında ve bronşitte ilaçlar kadar tedavi edici özelliğe sahiptir. Düşük kalorili olmasının yanında yağ yakımını hızlandırma özelliği de bulunan salep kilo vermek isteyenlerin bir numaralı içeceği.

Salep Nedir?

Bir orkide türü olan salep bitkisinin kök yumruları toplanır, yıkanır, kurutulur ve öğütülerek toz salep elde edilir. Salep, Kahramanmaraş’ın dağlarında yetişen orkidelerin yumrularından çıkarılır. Meşhur Maraş dondurmasının kıvam ve lezzetini veren de burada yetişen orkidelerden elde edilen saleptir. Maraş’ta orkide türlerinin azalmasıyla günümüzde Marmara, Ege, Akdeniz ve Batı Karadeniz’de de salep için orkide yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Kemik sağlığı ve bronşit için “salep”

Salep yüksek oranda kalsiyum ve potasyum içerir. Bu özelliği ile sütle pişirilen bir fincan salebin kemik sağlığında olumlu etkileri vardır. Özellikle kış aylarında ısınmak için hazırlanan ve sıcak sıcak içilen salep vücudun gün içinde kaybettiği enerjiyi geri kazanmasını sağlar ve vücut ısısını artırır.

Birçok bitkide az miktarda bulunan müsilaj salepte yüksek bir orandadır. Müsilaj, su ya da sütte kabararak hafif yapışkan ve koyu bir kıvam alabilen bir maddedir. Bu özelliğiyle salep boğaz iltihaplarında tahriş olan bölgeyi sararak koruyucu bir tabaka oluşturur ve ağrıyı alarak yatıştırır, iyileşmeyi hızlandırır. Öksürük ve bronşitte fayda sağlamasının başlıca nedeni de içeriğindeki müsilajdır.

Salebin başlıca faylarını sıralamak gerekirse:

  • Salebin vücut enerjisini geri kazandırır. Bu özellikle nezle, grip gibi kış hastalıklarında ve vücut direncinin düştüğü halsizlik gibi durumlarda etkilidir.
  • Hazımsızlık, gaz sorunu, şişkinlik gibi sindirim sistemi sorunlarında şişkinliği giderir.
  • İyi bir temizleyicidir. Bağırsakları temizleyerek, toksinlerin vücuttan atılmasını müsilaj özelliğiyle giderir. Bağırsak kurtlarının düşürülmesinde etkilidir ve kabızlık sorununu çözer.
  • Yağ yakımını hızlandıran salep, düşük kalorilidir ve kilo vermede yardımcıdır.

Salep Nasıl Hazırlanır?

Yıllardır değişmeyen şekilde servis edilen salep, süt ya da su ile pişirilerek hazırlanır. Yapımı oldukça kolaydır. Salep kadar önemli olan bir diğer malzeme ise toz tarçındır. Bir fincan salep üzerine ekilen tarçın, lezzet üstüne lezzet kadar. Salebin yoğun aromasına karışan tarçın kokusu oldukça davetkardır.

Salep piyasada toz ve sıvı olmak üzere 2 farklı şekilde bulunur.

Toz salep ile 4 kişilik bir salep hazırlamanın en pratik yolu, sütü kaynama derecesine kadar ısıttıktan sonra 3 tatlı kaşığı toz salebi süte karıştırarak çay fincanlarına paylaştırmaktır. Toz tarçın salebin üzerine serpilebilir ya da salebe karıştırılarak tüketilebilir. Salep günde 3 kez tüketilebilir.

Boza Mevsimi Geldi

Salep gibi sıcak olarak tüketilmeyen boza, vitamin ve enerji deposu olması nedeniyle özellikle kışın tercih edilen bir içecek. Yoğun kıvamı, tarçın ve leblebi ikilisi ile birlikte keyifli bir içimi vardır ve boza mutlaka kalabalık aile ve arkadaş gruplarıyla içilir.

Türkiye’de darı irmiği, su ve şekerden yapılan bozanın ham maddesi bazı ülkelerde mısır, yulaf ya da buğday olarak görülür. Darı irmiğinden yapılması, gluten içermediği anlamına gelir ve çölyak hastaları tarafından rahatlıkla tüketilebilir.

Bozanın Vitamin ve Mineralleri

Bozada A, B1, B2, B3, B6, B12, E vitaminleri, demir, fosfor ve niasin bulunur. Günde 2 bardak boza içmek, vücudun günlük B vitamini ihtiyacını karşılamada yeterlidir. 1 bardak bozada; 86 kalori ve %2,4 oranında protein, %6,8 lif, %0,2 oranında yağ bulunur.

Bozanın Faydaları

Boza içeceğinin probiyotik özelliği hazmı kolaylaştırır ve bağırsak faaliyetlerini düzenler. Probiyotikler aktif mayalardır ve bağırsak için faydalı bakterilerdir. Bozadaki laktik asit hazmettiricidir ve şişkinlik sorununu çözer. Hamileler, sporcular, çocuklar bozayı rahatlıkla tüketebilir.

  • Boza boğaz enfeksiyonlarının tedavisinde antimikrobiyaldir. Hastalığın iyileşmesinde yardımcıdır.
  • Hamilelerde süt yapar.
  • Kanseri önler.
  • Sporcular enerji ihtiyacını bozadan karşılayabilir.
  • Bağışıklığı güçlendirir ve hastalıklara karşı vücut direncini artırır.
  • Stresi azaltır.
  • Kemikleri korur ve kemik hastalıklarına yakalanma riskini düşürür.
  • Leblebi ile birlikte tüketilen 2 bardak boza tok tutar ve bir öğün yerine geçer.

Boza Tarifi

Kış aylarının vaz geçilmezi boza hazır alınabildiği gibi evde de hazırlanabilir. İşte size boza tarifi.

  • Yarım kilo pilavlık bulgur
  • 1 çay bardağı pirinç
  • Ekmek içi
  • Su
  • Şeker
  • 2 çay kaşığı kuru maya

Boza Nasıl Hazırlanır

Boza yapımına başlarken öncelikle bulgur ve pirincin yıkanması gerekir. Bir tencereye bol su koyarak pirinç ve bulgur birlikte kaynatılır. Bulgurların iyice ezilmesi önemlidir. Blender ile bulgur ve pirinç ezilir, süzgeçten geçirilir ve dinlenmeye bırakılır.

Bozayı mayalamak için 1 bardak boza ya da 2 kaşık toz maya yeterli olur. Boza yoksa toz maya 1 bardak suda eritilmelidir. Maya, 1 dilim ekmek içi, 4 kaşık toz şeker ve ılınan pirinç-bulgur karışımı bir araya getirilerek 10 saat mayalanmaya bırakılır.

Mayalandıktan sonra lezzete göre şeker, koyuluğuna göre su ilavesi yapılabilir. Tarçın ve leblebi ile birlikte servis edilir.

Salep ve Bozanın Ortak Lezzeti: Tarçın

Tarçın, salep ve bozanın hem görüntüsünde hem de lezzetinde faydası vardır. Ancak tarçın tek başına da oldukça faydalı bir baharattır. Kolesterol ve kan şekeri seviyesini düşüren tarçın, salep ve boza ile vitamin depolarken sizi tok tutarak kilo vermede yardımcıdır. Tarçının kokusu hafızayı güçlendirmede etkilidir. Salep ya da bozayı tarçın ile süslemek, onun bu özelliklerinden de faydalanmanızı sağlar.

Sevdiklerinizle birlikte bu kış sağlık depolamak için salep ve bozayı mutlaka tüketin. Evde yapamaya vaktiniz yoksa CarrefourSA marketlerinde her zaman hazır salep ve boza bulabilir, kış boyu sağlıklı içecekler tüketebilirsiniz.

 

 

image_print